Hałas z ulicy przez okno dachowe – jak go ograniczyć?

Najpierw ustal, którędy hałas dostaje się do pomieszczenia

Okno dachowe nie składa się tylko z szyby. Na jego izolacyjność akustyczną wpływają również rama, skrzydło, uszczelki, nawiewnik, sposób zamknięcia oraz połączenie ościeżnicy z konstrukcją dachu.

Dlatego przed zakupem dodatkowych rolet czy nowego okna dobrze wykonać prostą diagnostykę.

Objaw	Możliwa przyczyna	Co sprawdzić najpierw
Po zamknięciu nawiewnika robi się wyraźnie ciszej	nawiewnik jest główną drogą przenikania dźwięku	pozycję nawiewnika i sposób wentylacji pomieszczenia
Przy ramie słychać więcej niż na środku szyby	uszczelka, regulacja skrzydła albo szczelina montażowa	uszczelki i docisk skrzydła
Czuć lekki ruch powietrza przy zamkniętym oknie	nieszczelność	uszczelki, zamknięcie, regulację
Hałas dochodzi równomiernie przez całe okno	zbyt mała izolacyjność akustyczna konstrukcji	oznaczenie modelu i deklarowane Rw
Najgłośniej jest przy obudowie wnęki okiennej	problem może znajdować się wokół ościeżnicy	sposób wykonania izolacji i zabudowy
Przeszkadza głównie deszcz, a ulica nie	problem ma inną naturę niż hałas komunikacyjny	rozwiązania ograniczające odgłos opadów

Taka diagnostyka nie daje laboratoryjnego pomiaru, ale pomaga zdecydować, w którym miejscu warto zacząć szukać problemu.

Zamknij nawiewnik i sprawdź uszczelki

Jednym z pierwszych testów powinno być całkowite zamknięcie okna i, jeżeli konstrukcja na to pozwala, nawiewnika. W niektórych oknach dachowych świeże powietrze może napływać przez nawiewnik nawet wtedy, gdy skrzydło pozostaje zamknięte. Jednocześnie taka droga przepływu powietrza może przenosić również dźwięk.

Producenci okien dachowych sami zwracają uwagę na ten problem. W opisach rozwiązań akustycznych pojawiają się specjalnie zaprojektowane nawiewniki, a w celu uzyskania maksymalnego ograniczenia hałasu przewidziano możliwość ich zamknięcia.

Jeżeli po zamknięciu nawiewnika samochody stają się znacznie mniej słyszalne, znaleziono ważną część problemu. Nie oznacza to jednak, że nawiewnik należy trwale zakleić. Jeśli odpowiada on za dopływ powietrza do pomieszczenia, trzeba zachować prawidłową wentylację. Rozwiązaniem może być inny sposób nawiewu albo urządzenie o lepszych właściwościach akustycznych.

Następnie warto obejrzeć uszczelki. Powinny być czyste, elastyczne i równomiernie przylegać do skrzydła. Zabrudzenie, odkształcenie lub zużycie może pogorszyć szczelność.

Można także sprawdzić docisk skrzydła. Jeśli w jednym miejscu okno zamyka się wyraźnie luźniej niż w pozostałych, przyczyną może być regulacja mechanizmu. Nie należy jednak regulować okuć na chybił trafił. Sposób regulacji zależy od konkretnego modelu, dlatego najpierw trzeba ustalić jego oznaczenie i sprawdzić instrukcję producenta.

Hałas może przechodzić obok okna, a nie przez szybę

Nawet dobre okno nie zapewni oczekiwanego efektu, jeśli jego połączenie z konstrukcją dachu ma szczeliny. Dotyczy to zarówno powietrza, jak i dźwięku.

Szczególnej uwagi wymaga przestrzeń wokół ościeżnicy. Producenci systemów okien dachowych przewidują w tym miejscu elementy izolacyjne oraz rozwiązania tworzące szczelne połączenie z konstrukcją dachu.

Podejrzenie problemu montażowego rośnie, gdy:

• przy samej ramie jest wyraźnie głośniej niż na środku szyby,
• zimą w okolicy wnęki występują również problemy termiczne,
• czuć ruch powietrza pomimo zamknięcia skrzydła,
• hałas nasilił się po remoncie lub wymianie zabudowy poddasza,
• okno ma dobre parametry katalogowe, ale w praktyce wycisza znacznie gorzej, niż można oczekiwać.

Nie zawsze da się to sprawdzić bez demontażu fragmentu wykończenia wnęki. Dlatego przed rozbieraniem płyt g-k lepiej najpierw wykluczyć nawiewnik, uszczelki i regulację.

Jeżeli natomiast problem pojawił się bezpośrednio po montażu nowego okna, warto zacząć od kontroli wykonania, a nie od kupowania kolejnych akcesoriów.

Rw to ważny parametr, ale przy ulicy warto spojrzeć także na Ctr

Podstawowym parametrem spotykanym w kartach okien jest Rw podawane w decybelach. Im wyższa wartość, tym większa laboratoryjnie określona izolacyjność od dźwięków powietrznych.

Jednak hałas samochodów ma inne widmo niż na przykład rozmowa czy wiele dźwięków wewnątrz budynku. Dlatego w akustyce stosuje się również widmowe wskaźniki adaptacyjne. Ctr odnosi się do widma typowego między innymi dla hałasu komunikacyjnego. Aktualna norma PN-EN ISO 717-1 opisuje ocenę izolacyjności elementów budowlanych od dźwięków powietrznych, a w praktycznych danych szyb można spotkać zapis Rw(C;Ctr).

Przykładowy zapis:

Rw(C;Ctr) = 40(-2;-6) dB

oznacza Rw równe 40 dB, natomiast po uwzględnieniu Ctr otrzymujemy:

40 – 6 = 34 dB

Dlatego dwa przeszklenia o takim samym Rw nie muszą zachowywać się identycznie przy ruchliwej ulicy.

Jest jeszcze jedna pułapka: parametr samego pakietu szybowego nie musi być parametrem całego okna. Rama, skrzydło, uszczelnienia i nawiewnik również wpływają na wynik. Przy porównywaniu produktów najlepiej więc szukać deklaracji odnoszącej się do kompletnego okna w konkretnej konfiguracji.

Trzy szyby nie oznaczają automatycznie cichego okna

Liczba szyb ma duże znaczenie dla parametrów cieplnych, ale nie wystarczy powiedzieć, że każde okno trzyszybowe będzie dobrze tłumiło hałas uliczny.

Na właściwości akustyczne pakietu wpływają między innymi:

• grubości poszczególnych tafli,
• różnice między grubościami szyb,
• zastosowanie szkła laminowanego,
• folie znajdujące się pomiędzy taflami,
• budowa całego pakietu,
• konstrukcja kompletnego okna.

Dane dla szyb dźwiękoizolacyjnych pokazują, że zestawy o podobnej liczbie tafli mogą uzyskiwać różne wartości Rw oraz Ctr.

Podobnie wygląda to w przypadku gotowych okien dachowych. W aktualnych ofertach producentów można znaleźć modele z deklarowaną izolacyjnością akustyczną całego okna na poziomie około 32, 35, 37, 38–39 czy 40 dB, zależnie od konstrukcji i wariantu. Parametry te są modelowe i mogą się zmieniać, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić bieżącą kartę techniczną wybranego okna.

Różnica kilku decybeli na papierze może być istotna, jednak przy ruchliwej ulicy nie warto wybierać okna wyłącznie na podstawie największego Rw. Jeżeli producent podaje także Ctr, warto uwzględnić oba parametry.

Kiedy wymiana okna dachowego rzeczywiście ma sens

Wymiana jest najbardziej uzasadniona wtedy, gdy okno jest szczelne i prawidłowo zamontowane, nawiewnik nie stanowi głównej drogi hałasu, a mimo to parametry konstrukcji okazują się zbyt słabe w stosunku do otoczenia.

Może to dotyczyć szczególnie:

• domu przy ruchliwej drodze,
• sypialni wychodzącej w stronę ulicy,
• okna starszej generacji o słabszym pakiecie szybowym,
• pomieszczenia, w którym cisza jest ważna podczas snu lub pracy,
• sytuacji, gdy planowana jest już wymiana okna z innych powodów.

W takim przypadku najlepiej szukać okna o deklarowanej izolacyjności akustycznej całego wyrobu, a przy hałasie drogowym dodatkowo sprawdzić dostępne informacje o Ctr.

Nie należy natomiast zakładać, że samo wstawienie dowolnego nowego okna trzyszybowego automatycznie rozwiąże problem. Jeśli przyczyną jest źle wykonane połączenie z dachem albo otwarty nawiewnik, można wydać dużo pieniędzy, a poprawa będzie mniejsza od oczekiwanej.

Czy roleta zewnętrzna wyciszy hałas z ulicy?

Roleta zewnętrzna może tworzyć dodatkową barierę przed szybą, jednak nie warto kupować jej wyłącznie z myślą o hałasie drogowym bez sprawdzenia danych producenta.

W materiałach dotyczących rolet do okien dachowych producenci często deklarują ograniczenie przede wszystkim odgłosów deszczu lub gradu. To inny problem akustyczny niż samochody przejeżdżające ulicą.

Dlatego informacja „redukuje hałas deszczu” nie powinna być automatycznie odczytywana jako gwarancja takiej samej poprawy w przypadku ruchu samochodowego.

Podobnie wygląda sytuacja z roletą wewnętrzną. Może ona wpływać na warunki we wnętrzu, światło czy częściowo na pogłos, jednak nie zastępuje szczelnego okna o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.

Jeżeli głównym problemem jest ulica, pieniądze lepiej najpierw przeznaczyć na diagnozę szczelności i parametrów okna niż na przypadkowe dodatki.

Najrozsądniejsza kolejność działań

Jeśli hałas z ulicy przez okno dachowe przeszkadza w codziennym użytkowaniu poddasza, najlepiej działać od najprostszych i najtańszych rozwiązań do najdroższych:

1. Domknij skrzydło i nawiewnik oraz porównaj poziom hałasu.
2. Obejrzyj i oczyść uszczelki.
3. Sprawdź, czy skrzydło dociska równomiernie na całym obwodzie.
4. Ustal dokładny model okna i jego deklarowaną izolacyjność akustyczną.
5. Jeżeli hałas koncentruje się przy obudowie okna, skontroluj sposób montażu i izolację wokół ościeżnicy.
6. Dopiero na końcu rozważ wymianę na konstrukcję o lepszych parametrach akustycznych.

Dzięki takiej kolejności można uniknąć sytuacji, w której wymienia się sprawne okno, podczas gdy główną przyczyną pozostaje nawiewnik, zużyta uszczelka albo nieszczelność wokół ramy.

Hałas uliczny na poddaszu najlepiej ogranicza nie jeden dodatek, lecz szczelny układ: odpowiednie okno, prawidłowy montaż, sprawne uszczelnienie oraz właściwie rozwiązana wentylacja. Dopiero gdy wszystkie te elementy działają prawidłowo, można realnie ocenić, czy parametry samego okna są wystarczające.

Źródła

• Polski Komitet Normalizacyjny – PN-EN ISO 717-1:2021-06 „Akustyka – Ocena izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych – Część 1: Izolacyjność od dźwięków powietrznych”.
• PRESS GLASS – „Szyby dźwiękoizolacyjne – budowa oraz wskaźniki izolacyjności akustycznej”.
• FAKRO – materiały dotyczące właściwości akustycznych okien dachowych GREENVIEW i pakietów P50.
• VELUX – dokumentacja okien dachowych, parametrów izolacyjności akustycznej oraz rozwiązań ograniczających odgłos deszczu.